Aardwarmte extra element in energiemix

Een interview met Trias Westland-deelnemer Kees Stijger.

Het is net voor de feestdagen als ik bij Kees Stijger de schuur binnenstap. Door de teeltwisseling staan er momenteel geen tomatenplanten in de kas. Het doet mij denken aan de tijd dat ik zelf bij een paprikakwekerij in Maasdijk werkte. Het waren leuke tijden met hele andere werkzaamheden dan de rest van het jaar.

Toch wordt er ook nu weer hard gewerkt, want alles moet klaar zijn als de nieuwe tomatenplantjes geleverd worden. In het gesprek komt al gauw ter sprake, waarom ik nu uitgerekend hier bij hem zit voor Trias Westland.

Kees: “Ik denk dat het komt doordat ik een positief kritische houding aanneem. Ik denk graag mee, geef mijn mening en merk dat dit gewaardeerd wordt. Ook omdat ik niet alleen aan mijn portemonnee denk, maar vooral aan een duurzame toekomst die we achterlaten voor onze kinderen.”

Kees is gezegend met 3 zoons. Toch is het nog niet vanzelfsprekend dat daar een opvolger voor zijn tomatenbedrijf bij zit. Het weerhoudt hem er niet van om mee te denken hoe de tuinbouw er op lange termijn uit moet komen te zien.

“Aardwarmte is daarbij cruciaal. Wie had gedacht dat er zulke lage gasprijzen zouden komen? Toch is die afhankelijkheid van Gronings of Russisch gas om uiteenlopende redenen af te raden. Aardwarmte zorgt voor een extra element in de totale energiemix van elektriciteit, gas, warmte en CO2. Zeker voor CO2 zijn grote slagen te maken op het gebied van leveringsbetrouwbaarheid en -onafhankelijkheid.”

Die energiemix vindt ook buiten het telen plaats. Kennisdeling van de verschillende partijen in het project is cruciaal. Kees: “Daarom geloof ik ook in Trias Westland. Er zitten grote, betrouwbare ondernemingen bij en er wordt goed geluisterd naar de tuinbouw. De rol van AAB (red. Agro Adviesburo) en Flynth is daarbij zeer belangrijk. Zij kennen de individuele energie- en kostenplaatjes van de tuinders. Ook dat specialisme is belangrijk bij zo’n project.”

In Trias Westland gaan initiatiefnemers HVC, FloraHolland en Westland Infra op zoek naar aardwarmte op 4 kilometer diepte. Kees maakt zich soms wel zorgen over de doorlooptijd, maar begrijpt wel waardoor het langer duurt dan aanvankelijk verwacht. “Als tuinders zijn wij gewend om praktisch aan het werk te gaan. Er is een idee en we gaan het uitvoeren. Uiteraard doordacht en door naar de businesscase te kijken. Met deze initiatiefnemers gaat dat toch anders, zonder hen als bureaucratisch te beoordelen. Zij hebben weer aandeelhouders en het zijn bedrijven met veel expertise die ook allemaal ingeschakeld wordt. Het is nu eenmaal een omvangrijk project waarin de risico’s beperkt moeten worden. En waar Europees aanbesteed moet worden, daar gaat nu eenmaal veel tijd overeen. Al met al zitten wel de juiste partijen aan tafel. Ook de tuinders, die uiteindelijk zelf eigenaar worden van de warmtebron.”

Het project kent een unieke opzet. De tuinders zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling en realisatie. Zij worden meteen mede-eigenaar zonder zelf te hoeven investeren. Daarbij is aansprakelijkheid voor de tuinders uitgesloten. Het tarief is gebaseerd op de kosten, waaronder een redelijk rendement voor het risicokapitaal. Daarnaast is sprake van een ‘plafondtarief’, wat houvast geeft op het moment van tekenen. Na aflossing van vreemd- en eigen vermogen wordt het project overgedragen aan de deelnemers. Er wordt degelijk begroot en er worden stevige voorzieningen getroffen. Kosteneffectiviteit staat voorop, zo krijgen de meest rendabele warmteaansluitingen voorrang. Clusters in tuinbouwgebieden zijn dus cruciaal.

Kees waarschuwt dat de doorlooptijd niet uit de pas mag lopen. “Het is nu eenmaal zo dat bij het verstrijken van de tijd, het enthousiasme minder wordt. Als straks de boor de grond in gaat (red. verwacht eind 2016) zul je zien dat de interesse weer toeneemt.”

Kees is nu 27 jaar kweker en teelt aan de Zwethlaan in Honselersdijk naast rode, ook gele en oranje tomaten. Met een WKK is hij zijn energieverbruik al aan het optimaliseren. Het stoort hem dan ook dat de tuinbouw vaak als een energieslurpend segment wordt gezien. “Met Schiphol en de Rotterdame havens is de Westlandse tuinbouw 1 van de 3 mainports van Nederland. Het kennisniveau van telen ligt hier enorm hoog, alle expertise wordt volledig ingezet. Ook met energie. Elektriciteit wordt zelf opgewekt en van het verstookte gas gaan bijproducten als warmte en CO2 niet verloren. We gebruiken juist CO2 om planten te laten groeien. Met aardwarmte gaan we hier weer een stap mee verder. Voor een duurzame tuinbouw, ook op de lange termijn.”

Tuinders zijn rasondernemers, vaak met de paplepel ingegoten en van generatie op generatie. Verduurzamen is jarenlang noodzakelijk geweest, ook om de kosten te drukken. Een duurzamer alternatief, mag ook dan ook niet veel duurder zijn dat de huidige voorziening. Als de gasprijzen weer gaan stijgen, wordt aardwarmte het meest interessante alternatief. Kees: ”Het verstevigt de concurrentiepositie van de Nederlandse tuinders, hofleverancier voor een wereldeconomie. Maar bovenal draagt het bij aan het halen van de doelstellingen uit het energieakkoord dat de wereld weer een stukje duurzamer maakt.”